Akbar MirzoOrtopedik jarrohlik
← Bosh sahifaga qaytish

Bemorlar uchun

Tushunarli tibbiy
ma’lumotlar kutubxonasi

Kasalliklar, zamonaviy amaliyotlar va xavfsiz mashqlar haqida dalillarga asoslangan batafsil ma’lumotlar — barchasi bir joyda, mavzu bo‘yicha qidirish imkoniyati bilan.

16Hastalik24Amaliyot12Mashq yo‘nalishi
Yo‘nalish bo‘yicha
Tanlangan yo‘nalishOsteosintez va travma

Singanlar, travmalar va ularni barqarorlashtirish usullari.

5 ta material topildi

01Osteosintez

Osteosintez — singan suyak bo'laklarini to'g'ri holatda birlashtirib, plastina, vint, shtift (intramedullyar mix) yoki tashqi fiksator yordamida mahkamlash operatsiyasi. Maqsad — suyakni ideal ko'rinishga keltirish emas, balki bitish uchun barqaror muhit yaratish va eng muhimi, bemorni erta harakatga qaytarish. Uzoq gipsda yotish o'zi mustaqil xavf: mushak susayadi, bo'g'imlar qotadi, tromboz va pnevmoniya xavfi ortadi. Ko'rsatmalar: siljigan singanlar, bo'g'im ichiga kirgan singanlar, ochiq singanlar, ko'p sonli jarohatlar, konservativ davolash bilan tiklab bo'lmaydigan holatlar.

Qarshi ko'rsatmalar va cheklovlar: operatsiya sohasidagi infeksiya, terining og'ir shikastlanishi (bunda avval tashqi fiksator qo'yiladi), bemorning umumiy og'ir holati, suyak sifatining juda pastligi. Muvaffaqiyat nimaga bog'liq? Birinchidan, yumshoq to'qimalarga ehtiyotkorlik bilan munosabat — suyakning qon ta'minoti saqlansa, u bitadi. Ikkinchidan, fiksatsiya turining to'g'ri tanlanishi va operatsiya vaqti. Uchinchidan, bemorga bog'liq omillar: chekish, qandli diabet, D vitamini yetishmovchiligi va yallig'lanishga qarshi dorilarni suiiste'mol qilish bitishni sekinlashtiradi. To'g'ri bajarilgan osteosintezda suyaklarning 90-95% muddatida bitadi; qolgan holatlarda kechikkan bitish yoki soxta bo'g'im rivojlanadi va qo'shimcha davolash talab etiladi. Operatsiya rentgen-nazorat (C-arm) va sterillik ta'minlangan sharoitda bajarilishi shart.

Ilmiy manbalar 5

1. Perren SM. Evolution of the internal fixation of long bone fractures. J Bone Joint Surg Br. 2002;84(8):1093-1110.

2. Claes LE, Heigele CA. Magnitudes of local stress and strain along bony surfaces predict the course and type of fracture healing. J Biomech. 1999;32(3):255-266.

3. SPRINT Investigators. Randomized trial of reamed and unreamed intramedullary nailing of tibial shaft fractures. J Bone Joint Surg Am. 2008;90(12):2567-2578.

4. Egol KA, Kubiak EN, Fulkerson E, Kummer FJ, Koval KJ. Biomechanics of locked plates and screws. J Orthop Trauma. 2004;18(8):488-493.

5. Gomez-Barrena E, Rosset P, Lozano D, et al. Bone fracture healing: cell therapy in delayed unions and nonunions. Bone. 2015;70:93-101.

02BIOS — bloklangan intramedullyar osteosintez

BIOS — uzun suyaklar (ko'pincha boldir, son, yelka suyagi) singanda suyakning ichki kanaliga maxsus metall mix (sterjen) kiritib, uni yuqori va past qismidan ko'ndalang vintlar bilan "bloklab" mahkamlash usuli. Bloklovchi vintlar suyak bo'laklarining aylanishiga va kalta bo'lib qolishiga yo'l qo'ymaydi. Amaliyot ko'pincha kichik kesimlar orqali, rentgen nazoratida bajariladi — sinish sohasi ochilmaydi, shu bois suyakning tabiiy qon ta'minoti va gematoma saqlanadi, bu esa bitishga yordam beradi.

Ko'rsatma — son va boldir suyaklarining diafizar (o'rta qism) siniqlari, ko'chgan va beqaror siniqlar, ba'zi ochiq siniqlar va suyak bitmasligi holatlari. Qarshi ko'rsatmalar — sohaning faol infeksiyasi, suyak ichi kanalining juda torligi yoki deformatsiyasi, o'sish zonasi ochiq bo'lgan bolalarda ehtiyotkorlik, og'ir umumiy holat. Muvaffaqiyat darajasi yuqori — suyak bitishi 90–95% holatda kuzatiladi. Natija shtift va vintlarning to'g'ri tanlanishi, suyak o'qi va uzunligining tiklanishi, infeksiya yo'qligi, chekish va qandli diabet kabi omillarga bog'liq. Katta afzalligi — bemor erta oyoqqa turadi va bo'g'imlarni tezda harakatlantira boshlaydi, bu esa muskul kuchini saqlaydi.

Ilmiy manbalar 5

1. Bhandari M, et al. Reamed versus non-reamed intramedullary nailing of lower extremity long bone fractures: a systematic review. J Orthop Trauma. 2000.

2. Study to Prospectively Evaluate Reamed Intramedullary Nails in Tibial Fractures (SPRINT) Investigators. Randomized trial of reamed and unreamed intramedullary nailing of tibial shaft fractures. J Bone Joint Surg Am. 2008.

3. Ricci WM, Gallagher B, Haidukewych GJ. Intramedullary nailing of femoral shaft fractures: current concepts. J Am Acad Orthop Surg. 2009.

4. Einhorn TA, Gerstenfeld LC. Fracture healing: mechanisms and interventions. Nat Rev Rheumatol. 2015.

5. Metsemakers WJ, et al. Fracture-related infection: a consensus on definition from an international expert group. Injury. 2018.

03Singanda plastina yordamida osteosintez

Plastina bilan osteosintez — singan suyak bo'laklarini to'g'ri anatomik holatga keltirib, metall plastina va vintlar bilan mahkamlash amaliyoti. Plastina suyakning tashqi yuzasiga qo'yiladi va sinishni barqaror ushlab turadi, shu bois bemor gipsda uzoq yotmasdan, bo'g'imlarni erta harakatlantira boshlaydi. Bu ayniqsa bo'g'imga tegishli siniqlarda muhim, chunki bo'g'im yuzasini millimetr aniqligida tiklash kelajakdagi artroz xavfini kamaytiradi.

Ko'rsatma — ko'chgan va beqaror siniqlar, bo'g'im ichi siniqlari, bir necha bo'lakli murakkab siniqlar, gips bilan ushlab bo'lmaydigan holatlar, suyak bitmay qolgan hollar. Qarshi ko'rsatmalar — sohaning faol infeksiyasi, terining og'ir shikasti yoki shishi (bunda operatsiya vaqtincha kechiktiriladi), og'ir umumiy holat, suyakning haddan tashqari mo'rtligi. Muvaffaqiyat darajasi yuqori: to'g'ri texnika bilan suyak bitishi 90–95% holatda kuzatiladi. Natija suyak qon ta'minotining ehtiyot qilinishi, plastinaning to'g'ri tanlanishi va joylashuvi, sinish turi, infeksiyaning oldini olish, hamda chekish, qandli diabet, osteoporoz kabi omillarga bog'liq. Eng yaxshi sharoit — yumshoq to'qimalar holati yaxshilangandan keyin, steril va rejali tarzda bajarish.

Ilmiy manbalar 5

1. Perren SM. Evolution of the internal fixation of long bone fractures. J Bone Joint Surg Br. 2002.

2. Egol KA, Kubiak EN, Fulkerson E, Kummer FJ, Koval KJ. Biomechanics of locked plates and screws. J Orthop Trauma. 2004.

3. Claes L, Recknagel S, Ignatius A. Fracture healing under healthy and inflammatory conditions. Nat Rev Rheumatol. 2012.

4. Einhorn TA, Gerstenfeld LC. Fracture healing: mechanisms and interventions. Nat Rev Rheumatol. 2015.

5. Metsemakers WJ, et al. Fracture-related infection: a consensus on definition from an international expert group. Injury. 2018.

04Singanda gipslash (konservativ davolash)

Gipslash — singan suyakni operatsiyasiz, tashqaridan qotiruvchi bog'lam bilan qimirlamas holatda ushlab turib, tabiiy bitishiga sharoit yaratish usuli. Avval kerak bo'lsa suyak bo'laklari qo'l bilan to'g'ri joyiga solinadi (repozitsiya), so'ng gips qo'yilib, rentgen bilan holati tekshiriladi. Bu — eng qadimiy va hozirgacha eng ko'p qo'llaniladigan usullardan biri; ko'p siniqlar, ayniqsa bolalarda, aynan shu yo'l bilan mukammal bitadi.

Ko'rsatma — ko'chmagan yoki oz ko'chgan barqaror siniqlar, bolalardagi siniqlar (ularda suyak tez bitadi va o'zini to'g'rilash qobiliyati yuqori), operatsiyaga qarshi ko'rsatma bo'lgan bemorlar. Qarshi ko'rsatmalar — ochiq siniqlar, tomir-nerv shikasti, kompartment sindromi xavfi, gipsda ushlab bo'lmaydigan beqaror va bo'g'im ichi siniqlari. Muvaffaqiyat darajasi to'g'ri tanlangan siniqlarda juda yuqori — 90% dan ortiq. Natija sinish turiga, gipsning to'g'ri va yetarli uzunlikda qo'yilishiga, muntazam rentgen nazoratiga bog'liq. Bemor ogohlantiriladi: gips ostida kuchayib borayotgan og'riq, barmoqlarning shishishi, uvishishi yoki oqarishi bo'lsa — zudlik bilan shifokorga murojaat qilish kerak.

Ilmiy manbalar 5

1. Handoll HH, Madhok R. Conservative interventions for treating distal radial fractures in adults. Cochrane Database Syst Rev. 2003.

2. Sarmiento A, Latta LL. Functional fracture bracing. J Am Acad Orthop Surg. 1999.

3. Boutis K, et al. Cast versus splint in children with minimally angulated fractures of the distal radius: a randomized controlled trial. CMAJ. 2010.

4. Halanski M, Noonan KJ. Cast and splint immobilization: complications. J Am Acad Orthop Surg. 2008.

5. Handoll HH, Elliott J, et al. Interventions for treating wrist fractures in adults: an overview of Cochrane reviews. Cochrane Database Syst Rev. 2018.

05Plastmassa (sintetik) gips qo'yish

Plastmassa gips — an'anaviy oq gips o'rniga ishlatiladigan zamonaviy sintetik material (ko'pincha shishatolali — fiberglass yoki polimer bint). U suvda ho'llanib, bir necha daqiqada qotadi va an'anaviy gipsdan yengilroq, mustahkamroq hamda suvga chidamliroq bo'ladi. Rentgen nurlarini yaxshi o'tkazgani uchun gipsni yechmasdan turib suyak bitishini nazorat qilish osonlashadi; turli ranglarda bo'lgani sabab, bolalar uni ko'proq yoqtiradi.

Ko'rsatma — an'anaviy gips ko'rsatilgan barcha holatlar: barqaror siniqlar, operatsiyadan keyingi immobilizatsiya, boylam va pay shikastlari. Ayniqsa uzoq muddat gipsda yurishi kerak bo'lgan, faol yoki gigienaga e'tibor beradigan bemorlarda qulay. Qarshi ko'rsatmalar — kuchli shish davri (bunda avval bo'linadigan longeta qo'yiladi), materialga allergiya, ochiq yara va nazorat talab qiladigan holatlar (bunda ochiq yoki oynali gips qilinadi). Muvaffaqiyat suyakni ushlab turish jihatidan an'anaviy gips bilan bir xil — farq qulaylikda. Natija gipsning to'g'ri texnika bilan, teri ostiga yumshoq qatlam qo'yib, bir tekis o'ralishiga bog'liq. Ichki qatlam suvga chidamli bo'lmasa, gipsni ho'llash mumkin emas — bu haqda albatta shifokordan aniqlab oling.

Ilmiy manbalar 5

1. Halanski M, Noonan KJ. Cast and splint immobilization: complications. J Am Acad Orthop Surg. 2008.

2. Boyd AS, Benjamin HJ, Asplund C. Principles of casting and splinting. Am Fam Physician. 2009.

3. Wytch R, et al. Modern casting materials: a review of their properties. Injury. 1987.

4. Berman AT, Parks BG. A comparison of the mechanical properties of fiberglass cast materials and their clinical relevance. J Orthop Trauma. 1990.

5. Szostakowski B, Smitham P, Khan WS. Plaster of Paris — short history of casting and injured limb immobilization. Open Orthop J. 2017.

Individual konsultatsiya

Savollaringiz bo‘yicha mutaxassis bilan bog‘laning.

Qabulga yozilish

Konsultatsiyaga ariza qoldiring

Ma’lumotlaringizni qoldiring — qisqa vaqt ichida siz bilan bog‘lanamiz.

yoki qo‘ng‘iroq qiling ↗