Akbar MirzoOrtopedik jarrohlik
← Bosh sahifaga qaytish

Bemorlar uchun

Tushunarli tibbiy
ma’lumotlar kutubxonasi

Kasalliklar, zamonaviy amaliyotlar va xavfsiz mashqlar haqida dalillarga asoslangan batafsil ma’lumotlar — barchasi bir joyda, mavzu bo‘yicha qidirish imkoniyati bilan.

16Hastalik24Amaliyot12Mashq yo‘nalishi
Yo‘nalish bo‘yicha
Tanlangan yo‘nalishBo‘g‘im saqlovchi amaliyotlar

Nativ bo‘g‘imni saqlab qolishga qaratilgan davolash usullari.

2 ta material topildi

01Tizza yemirilishi (tog'ayning shikastlanishi)

Tizzadagi tog'ay — suyak uchlarini qoplab turgan silliq, oq qatlam. U muzdan ham silliqroq bo'lib, harakatni ishqalanishsiz ta'minlaydi. Muammo shundaki, tog'ayda qon tomir yo'q — shuning uchun u o'zini deyarli tiklay olmaydi. Yemirilish ikki yo'l bilan boshlanadi: birdaniga (jarohat, boylam yoki menisk shikasti natijasida bir joyda «chuqurcha» hosil bo'ladi) yoki asta-sekin (ortiqcha vazn, oyoq o'qining qiyshiqligi, takroriy zo'riqish natijasida keng maydonda yupqalashadi). Belgilari — zinadan tushganda og'riq, uzoq o'tirgandan keyin tizzaning «qotib qolishi», shish va ba'zan qisirlash.

Tashxisda tik turgan holatdagi rentgen bo'g'im yorig'ini, MRT esa tog'ayning holatini ko'rsatadi. Davolashda birinchi va eng samarali qadam — bo'g'imga tushayotgan yukni kamaytirish: vazn tashlash, son to'rt boshli mushagini kuchaytirish, kerak bo'lsa ortopedik oyoq kiyimi. Kichik, chegarasi aniq nuqsonlarda yosh bemorlarda tog'ayni tiklovchi usullar (mikrofrakturing, mozaik plastika, hujayrali texnologiyalar – PRP, SVF, BMAC) qo'llanilishi mumkin. Agar yemirilishning sababi oyoq o'qining qiyshiqligi bo'lsa, avval o'qni to'g'rilash (osteotomiya) kerak — aks holda har qanday tiklash usuli qayta buziladi. Keng tarqalgan va chuqur yemirilishda esa gap allaqachon artroz haqida boradi, muammo endoprotezlashgacha borishi mumkin.

Ilmiy manbalar 5

1. Hunter DJ, Bierma-Zeinstra S. Osteoarthritis. Lancet. 2019;393(10182):1745-1759.

2. Curl WW, Krome J, Gordon ES, et al. Cartilage injuries: a review of 31,516 knee arthroscopies. Arthroscopy. 1997;13(4):456-460.

3. Brittberg M, Winalski CS. Evaluation of cartilage injuries and repair. J Bone Joint Surg Am. 2003;85-A Suppl 2:58-69.

4. Bannuru RR, Osani MC, Vaysbrot EE, et al. OARSI guidelines for the non-surgical management of knee, hip, and polyarticular osteoarthritis. Osteoarthritis Cartilage. 2019;27(11):1578-1589.

5. Messier SP, Mihalko SL, Legault C, et al. Effects of intensive diet and exercise on knee joint loads, inflammation, and clinical outcomes (IDEA). JAMA. 2013;310(12):1263-1273.

02Chanoq-son boshchasining yemirilishi (asseptik nekroz)

Son suyagi boshchasining asseptik nekrozi — bu bo'g'im boshchasiga keladigan qon oqimining buzilishi natijasida suyak to'qimasining nobud bo'lishi. Oddiy qilib aytganda, suyakning bir qismi «ovqatsiz» qolib, zaiflashadi va vaqt o'tib qulaydi. Bu kasallikning eng xavfli tomoni — u ko'pincha yosh, 30-50 yoshdagi mehnatga layoqatli odamlarda uchraydi. Asosiy sabablar: uzoq muddat yuqori dozada gormon (kortikosteroid) qabul qilish (COVID-19dan keyingi osteonekroz), spirtli ichimliklarni suiiste'mol qilish (haftasiga 400 mldan ortiq alkogol iste’mol qilish), o'tgan jarohat va chiqishlar, qon kasalliklari, ba'zan sabab aniqlanmaydi.

Boshlang'ich bosqichda rentgen normal bo'lishi mumkin — shuning uchun shubha bo'lsa darhol MRT qilinadi. MRT bu kasallikni eng erta aniqlaydigan usul. Bosqichlar ARCO tasnifi bo'yicha belgilanadi va aynan bosqich davolash tanlovini hal qiladi. Boshcha hali qulamagan erta bosqichda «yuklamani kamaytirish + suyakni dekompressiya qilish» (ba'zan suyak ko'migi hujayralari bilan birga – PRP, BMAC yoki SVF, suyak ko’chirib o’tkazish) bo'g'imni saqlab qolish imkonini beradi. Boshcha yassilanib, bo'g'im shakli buzilgandan keyin esa bo'g'imni saqlash imkoniyati keskin kamayadi va endoprotezlash asosiy yechimga aylanadi. Shuning uchun bu kasallikda erta tashxis — bevosita bo'g'imning taqdirini hal qiladi.

Ilmiy manbalar 5

1. Mont MA, Salem HS, Piuzzi NS, Goodman SB, Jones LC. Nontraumatic Osteonecrosis of the Femoral Head: Where Do We Stand Today? A 5-Year Update. J Bone Joint Surg Am. 2020;102(12):1084-1099.

2. Yoon BH, Mont MA, Koo KH, et al. The 2019 Revised Version of Association Research Circulation Osseous Staging System of Osteonecrosis of the Femoral Head. J Arthroplasty. 2020;35(4):933-940.

3. Zalavras CG, Lieberman JR. Osteonecrosis of the femoral head: evaluation and treatment. J Am Acad Orthop Surg. 2014;22(7):455-464.

4. Mont MA, Jones LC, Hungerford DS. Nontraumatic osteonecrosis of the femoral head: ten years later. J Bone Joint Surg Am. 2006;88(5):1117-1132.

5. Hernigou P, Beaujean F. Treatment of osteonecrosis with autologous bone marrow grafting. Clin Orthop Relat Res. 2002;(405):14-23.

Individual konsultatsiya

Savollaringiz bo‘yicha mutaxassis bilan bog‘laning.

Qabulga yozilish

Konsultatsiyaga ariza qoldiring

Ma’lumotlaringizni qoldiring — qisqa vaqt ichida siz bilan bog‘lanamiz.

yoki qo‘ng‘iroq qiling ↗